Οι δύο απόψεις για την μοίρα της ανθρωπότητας

 Σε αυτόν τον πλανήτη θα μπορούσε κανείς να διακρίνει δυο τύπους ανθρώπων: Αυτούς επιθυμούν να γίνει ο κόσμος ένα καλύτερο μέρος και έχουν βαθιά πίστη στην δύναμη της ανθρωπότητας και σε αυτούς που δρουν και σκέφτονται με απόλυτο ρεαλισμό και συχνά αποδέχονται την μοίρα της παρακμής. Και βέβαια δεν χρειάζεται να θέτεις τον εαυτό σου σε μία μόνο κατηγορία. Πολλές φορές παρατηρώ η ίδια να αμφιταλαντεύομαι ανάμεσα στους δύο τρόπους σκέψεις καθώς και να προβληματίζομαι σχετικά με το ποία κλίνει περισσότερο προς την αλήθεια. Σκέφτηκα όμως πως χρειάζεται να υπάρξει ένας αντίλογος προς την κάθε άποψη, ένα φιλοσοφικό debate όπου οι δυο αντιμαχόμενες στάσεις του ανθρώπου συζητούν.

Ρεαλιστές προς τους αθεράπευτα ονειροπόλους:

Μην σπαταλάτε τον χρόνο σας κυνηγώντας μια ουτοπία. Οι εξελίξεις δείχνουν πως η ιστορία συνεχώς επαναλαμβάνεται. Φτώχεια, πόλεμοι, διαφθορά υπήρχαν ανέκαθεν και -δυστυχώς- θα υπάρχουν ίσως και για πάντα. "Δια την των χρημάτων κτήσιν πάντες οι πόλεμοι γίγνονται" είχε δηλώσει ο Θουκυδίδης, πως δηλαδή όλοι οι πόλεμοι γίνονται για την απόκτηση υλικών αγαθών, το οποίο αποτελεί διαχρονική αλήθεια. Ακόμα και αν το πρόσχημα κάθε φορά είναι διαφορετικό ανά τους αιώνες, είναι ανώφελο να πιστέψουμε πως η ανθρωπότητα θα απαλλαχτεί από την επανεμφανιζόμενη παρουσία του. Και αυτό γιατί πάντα θα υπάρχουν άτομα που δεν διστάζουν να θυσιάσουν ανθρώπινες ζωές στο βωμό του χρήματος και της εξουσίας. Κάθε κοινωνία μέσα στο χρόνο είχε τους αγωνιστές της, οι οποίοι βέβαια δεν κατάφεραν παρά να αναβάλλουν για λίγο την αναπόφευκτη παρακμή. Παρόμοια λειτουργεί και η οικονομία: για να αναπτυχθεί θα πρέπει πρώτα να βιώσει την εξαθλίωση και στην συνέχεια - είτε η ακμή της κρατήσει λίγα χρόνια είτε κάποιους αιώνες- θα υπάρξει πάλι κρίση. Έτσι δεν συνέβει και με κάθε αυτοκρατορία που έκανε την εμφάνιση της στην ιστορία και μετά εξαφανίστηκε; Κάθε αγώνας λοιπόν αποτελεί απλά μέρος ενός φαύλου κύκλου που οδηγεί στην αδικία, την εκμετάλλευση και την ανισότητα. Λαοί θέτουν κάθε φορά τις ελπίδες τους σε πολιτικούς ηγέτες, μόνο και μόνο για να απογοητεύουν ξανά. Ακτιβιστές επιθυμούν μια παγκόσμια ειρήνη που δεν έχει επιτευχθεί ποτέ ως τώρα. Τι σας κάνει λοιπόν να πιστεύετε πως θα μπορέσει σήμερα να έρθει η αλλαγή; Ίσως κάτι τέτοιο να είναι τελικά αντίθετο προς την φύση των πραγμάτων.

Ονειροπόλοι προς ακλόνητους ρεαλιστές:

Ο άνθρωπος δεν είναι μια κενή μηχανή που δέχεται ότι της προγραμματίσουν. Ο άνθρωπος είναι δραστήριος και αντιδραστικός, φιλειρηνικός και φιλελεύθερος. Χρειάζεται τα όνειρα για να επιβιώσει. Δεν δέχεται την καταπίεση και την αδικία ούτε για αυτόν, ούτε για τα παιδιά του. Και φυσικά, δεν υπήρξαν όλοι οι αγώνες ανώφελοι. Η δουλεία στα περισσότερα μέρη του πλανήτη καταργήθηκε. Ο ρατσισμός έχει προχωρήσει σημαντικά προς την εξάλειψή του. Οι γυναίκες στις περισσότερες χώρες μπορούν να εργάζονται, να ψηφίζουν, καθορίζουν την ζωή τους. Σίγουρα, τα ζητήματα αυτά -και πολλά ακόμη- δεν έχουν επιλυθεί. Αλλά αυτό δεν αποτελεί παρά κίνητρο για να συνεχίσουμε την προσπάθεια και τους αγώνες για έναν καλύτερο κόσμο. Φιλόσοφοι, ποιητές, συγγραφείς αντλούν έμπνευση από την επιθυμία για ειρήνη, ισότητα και ελευθερία, δίνοντας δύναμη στην ανθρώπους να πιστεύουν σε ένα καλύτερο αύριο.Τα ιδανικά του ανθρώπου ειναι αυτα που του προσφέρουν την δύναμη να συνεχίσει και μέσα από αυτά μπορεί να ανακαλύψει το νόημα της ζωής. Αν χάσει την ελπίδα και την αισιοδοξία, μενει κενός, αποσυντίθεται η πνευματική του υπόσταση."Η ελπίδα πεθαίνει πάντα τελευταία" αποτελεί φράση του ελληνικού λαού και όσο κλισέ ακούγεται, τόσο αναγκαία και αληθινή είναι. Και σήμερα, που όλα μας παρακινούν να χάσουμε την ελπίδα μας στην ανθρωπότητα και να δεχτούμε την ανήθικη φύση του ανθρώπου, σήμερα είναι που κρίνεται καθοριστική η πίστη μας σε ενα καλύτερο αύριο και η προσπάθειά μας να το πραγματώσουμε.

Όσο λοιπόν κι αν διαφέρουν οι δυο απόψεις, χρειάζεται να βρεθεί ενα κοινό σημείο συνάντησής τους. Ο διχασμός δεν ωφέλησε ποτέ τον κόσμο, όπως έχει αποδείξει η ιστορία -για τους ρεαλιστές- και οπως αρμόζει στην φιλειρηνική αντίληψη-για τους ονειροπόλους. Έστω και αν οι αρνητικές καταστασεις στον πλανήτη ειναι αναπόφευκτες, ο συνδυασμός της ρεαλιστικής προσέγγισης της πραγματικότητας με την πίστη στις δυνάμεις του ανθρώπου μπορεί να φέρει την ισορροπία και να εξασφαλίσει τουλάχιστον μια υγιή συνύπαρξη μεταξύ των ατόμων.