Δωρεάν παιδεία και πράσινα άλογα
Ξεκίνησα την τρίτη λυκείου και συνειδητοποίησα κάτι. Για ποιο λόγο λέμε πως η παιδεία στην Ελλάδα είναι δωρεάν; Γίνεται να μιλάμε για δωρεάν παιδεία όταν η κοινωνία αναγκάζει τους γονείς να καταβάλουν υπέρογκα ποσά για την μόρφωση των παιδειών τους, εκτός σχολείου. Η έννοια του φροντιστηρίου αποτελεί σπάνια ή και ανύπαρκτη επιλογή σε όλες τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές ή γενικότερα σύγχρονες χώρες, στην Ελλάδα όμως είναι καθημερινή ρουτίνα των μαθητών. Και κάτι τέτοιο, παρά την κορύφωσή του στις τελευταίες τάξεις του λυκείου, ισχύει από το δημοτικό ακόμα.
Στις τάξεις του δημοτικού -όπως και στις επόμενες- είναι γνωστό πως προσφέρονται μαθήματα αγγλικών, εφόσον αποτελεί διεθνή γλώσσα και θεωρείται αυτονόητο πως όλοι χρειάζεται να την ξέρουν. Τα παιδιά λοιπόν το πρωί κάνουν μάθημα αγγλικών στο σχολείο ενώ περνούν τα απογεύματά τους σε εκπαιδευτικούς χώρους όπου διδάσκεται οργανωμένα και συστηματικά η αγγλική γλώσσα. Πώς υφίσταται κάτι τέτοιο; Και φυσικά, στις τελευταίες τάξεις του δημοτικού προστίθεται μια ακόμη ξένη γλώσσα - γαλλικά ή γερμανικά- κάτι που πολλές φόρες πιέζει τους γονείς να δώσουν ακόμα περισσότερα χρήματα στα φροντιστήρια για την εκμάθηση της γλώσσας αλλά και τα παιδιά να φορτώσουν ακόμα πιο πολύ το πρόγραμμα τους με ώρες μαθημάτων και χρόνο διαβάσματος. Θα μπορούσε λοιπόν να πει κανείς πως η διδασκαλία ξένων γλωσσών στα σχολεία είναι άκρως περιττή, από την στιγμή που η επιτυχία των μαθητών και η απόκτηση των πτυχίων στην ξένη γλώσσα βασίζεται ολοκληρωτικά στην δουλειά του φροντιστηρίου και όχι στις σχολικές ώρες. Και η κατάσταση αυτή επιδεινώνεται και διαιωνίζεται αφού η επιλογή να μην πάει ένα παιδί στο φροντιστήριο αγγλικών φαντάζει στην ελληνική κοινωνία τουλάχιστον ως αμέλεια της μόρφωσης του παιδιού από τους γονείς του και ισοδυναμεί με αποκλεισμό -τόσο στον εργασιακό όσο και στο κοινωνικό επίπεδο. Έτσι οι γονείς αναγκάζονται να προσφέρουν ένα ποσό από το πενιχρό τους εισόδημα για την εκμάθηση της αγγλικής γλώσσας, την ίδια στιγμή που άλλες ευρωπαϊκές χώρες προσφέρουν τα απαραίτητα εφόδια στους χώρες του σχολείου.
Βέβαια η τραγικότητα της κατάστασης δεν συγκρίνεται με αυτά που θα ακολουθήσουν τα επόμενα χρόνια, Όταν οι μαθητές θα έχουν δουλέψει σκληρά στα φροντιστήρια και θα έχουν διαβάσει πολύ στα γραφεία τους, παίρνοντας τα πτυχία της αγγλικής ή και της δεύτερης ξένης γλώσσας, θα μπούν στο γνωστό τριπάκι "πανελλήνιες". Θα αρχίσουν φροντιστήριο ή ιδιαίτερα από την δευτέρα -ή και την πρώτη- λυκείου θα αφιερώσουν όλο τον χρόνο του διαβάσματός τους για την προετοιμασία των μαθημάτων που θα δώσουν στις πανελλήνιες. Ξανά λοιπόν και οι γονείς, από την στιγμή που το εκπαιδευτικό σύστημα αδυνατεί να προσφέρει την απαραίτητη προετοιμασία στους μαθητές, θα πληρώσουν ποσά σε καθηγητές που αναλαμβάνουν την υποτιθέμενη δουλεία του σχολικού δασκάλου. Και στην Ελλάδα της κρίσης, τέτοια ποσά συχνά αποτελούν ένα είδος χρηματικής θυσίας.
Οι μαθητές επομένως ξεκινούν την τρίτη λυκείου έχοντας μάθει ακόμα και την μισή ύλη κάθε εξεταστέου μαθήματος. Οι σχολικές ώρες είναι περισσότερο χρόνο ξεκούρασης πάρα διδασκαλίας, Και φυσικά αυτό διευκολύνει τον ρόλο των σχολικών καθηγητών. Στην γενική παιδεία, παραδίδουν μάθημα μονάχα στους μαθητές που θα το "δώσουν" στις πανελλήνιες , ενώ στηις ώρες προσανατολισμού "ξεπετάνε" την ύλη, δεδομένου πως όλοι την ξέρουν ήδη. Βέβαια, η αδυναμία του συστήματος να διδάξει επαρκώς τους μέλλοντες φοιτητές δεν σημαίνει πως όλοι οι καθηγητές στο σχολείο είναι ανίκανοι ή δεν ενδιαφέρονται. Δεν γενικεύω την κατάσταση, απλώς αναφέρω τις παρατηρήσεις μου.
Για τα περισσότερα παιδιά της τρίτης λυκείου οι σχολικές ώρες είναι περιττές, εφόσον περιμένουν να διδαχτούν και να βοηθηθούν από το φροντιστήριο ή το ιδιαίτερο μάθημά τους. Αν ο νέος επιθυμεί να περάσει στην σχολή της επιλογής του, δεν γίνεται παρά να βασίζεται στο εξωσχολικό μάθημα. Και αυτό σημαίνει βέβαια πως η επιτυχία ενός μαθητή δεν δίνει αξία στο σχολείο του αλλά στο φροντιστήριό του, και φυσικά εξαρτάται και από το διάβασμα του ίδιου. Οι γονείς συνεπώς, για να εξασφαλίσουν το πανεπιστημιακό μέλλον του παιδιού τους, αναγκάζονται να δώσουν υπερβολικά ποσά στους εξωσχολικούς φορείς, την ίδια στιγμή που θεωρητικά η Ελλάδα προσφέρει δωρεάν εκπαίδευση.
Ένα κράτος πρόνοιας δεν κρίνεται στην θεωρία αλλά στην πράξη. Δεν αρκεί να είναι η δημόσια παιδεία δωρεάν, απαιτείται να είναι και ποιοτική και υπεύθυνη. Χρειάζεται να αναλαμβάνει το καθήκον των πανελλαδικών εξετάσεων και να προσφέρει - κάτι δεδομένο σε οποιαδήποτε άλλη ευρωπαϊκή χώρα- την απαραίτητη προετοιμασία σε όλους του μαθητές. Η απόδοση του εξεταζομένου μαθητή δεν πρέπει να βασίζεται στο πόσο καλό είναι το φροντιστήριό του αλλά στο πόσο ο ίδιος αφοσιώθηκε και διάβασε μια ύλη που διδάχτηκε με τον ίδιο τρόπο σε όλους. Η δωρεάν παιδεία στην χώρα μας δεν είναι πάρα μια ψευδαίσθηση που αναβαθμίζει μεν το κύρος της, στην πράξη όμως υποβαθμίζει και υποτιμά στην αξία της παιδείας σε απογοητευτικό επίπεδο. Ο μόνος που μπορεί να την ισχύ των φροντιστηρίων, είναι το ίδιο το σχολείο με μια ποιοτική εκπαίδευση.
Στις τάξεις του δημοτικού -όπως και στις επόμενες- είναι γνωστό πως προσφέρονται μαθήματα αγγλικών, εφόσον αποτελεί διεθνή γλώσσα και θεωρείται αυτονόητο πως όλοι χρειάζεται να την ξέρουν. Τα παιδιά λοιπόν το πρωί κάνουν μάθημα αγγλικών στο σχολείο ενώ περνούν τα απογεύματά τους σε εκπαιδευτικούς χώρους όπου διδάσκεται οργανωμένα και συστηματικά η αγγλική γλώσσα. Πώς υφίσταται κάτι τέτοιο; Και φυσικά, στις τελευταίες τάξεις του δημοτικού προστίθεται μια ακόμη ξένη γλώσσα - γαλλικά ή γερμανικά- κάτι που πολλές φόρες πιέζει τους γονείς να δώσουν ακόμα περισσότερα χρήματα στα φροντιστήρια για την εκμάθηση της γλώσσας αλλά και τα παιδιά να φορτώσουν ακόμα πιο πολύ το πρόγραμμα τους με ώρες μαθημάτων και χρόνο διαβάσματος. Θα μπορούσε λοιπόν να πει κανείς πως η διδασκαλία ξένων γλωσσών στα σχολεία είναι άκρως περιττή, από την στιγμή που η επιτυχία των μαθητών και η απόκτηση των πτυχίων στην ξένη γλώσσα βασίζεται ολοκληρωτικά στην δουλειά του φροντιστηρίου και όχι στις σχολικές ώρες. Και η κατάσταση αυτή επιδεινώνεται και διαιωνίζεται αφού η επιλογή να μην πάει ένα παιδί στο φροντιστήριο αγγλικών φαντάζει στην ελληνική κοινωνία τουλάχιστον ως αμέλεια της μόρφωσης του παιδιού από τους γονείς του και ισοδυναμεί με αποκλεισμό -τόσο στον εργασιακό όσο και στο κοινωνικό επίπεδο. Έτσι οι γονείς αναγκάζονται να προσφέρουν ένα ποσό από το πενιχρό τους εισόδημα για την εκμάθηση της αγγλικής γλώσσας, την ίδια στιγμή που άλλες ευρωπαϊκές χώρες προσφέρουν τα απαραίτητα εφόδια στους χώρες του σχολείου.
Βέβαια η τραγικότητα της κατάστασης δεν συγκρίνεται με αυτά που θα ακολουθήσουν τα επόμενα χρόνια, Όταν οι μαθητές θα έχουν δουλέψει σκληρά στα φροντιστήρια και θα έχουν διαβάσει πολύ στα γραφεία τους, παίρνοντας τα πτυχία της αγγλικής ή και της δεύτερης ξένης γλώσσας, θα μπούν στο γνωστό τριπάκι "πανελλήνιες". Θα αρχίσουν φροντιστήριο ή ιδιαίτερα από την δευτέρα -ή και την πρώτη- λυκείου θα αφιερώσουν όλο τον χρόνο του διαβάσματός τους για την προετοιμασία των μαθημάτων που θα δώσουν στις πανελλήνιες. Ξανά λοιπόν και οι γονείς, από την στιγμή που το εκπαιδευτικό σύστημα αδυνατεί να προσφέρει την απαραίτητη προετοιμασία στους μαθητές, θα πληρώσουν ποσά σε καθηγητές που αναλαμβάνουν την υποτιθέμενη δουλεία του σχολικού δασκάλου. Και στην Ελλάδα της κρίσης, τέτοια ποσά συχνά αποτελούν ένα είδος χρηματικής θυσίας.
Οι μαθητές επομένως ξεκινούν την τρίτη λυκείου έχοντας μάθει ακόμα και την μισή ύλη κάθε εξεταστέου μαθήματος. Οι σχολικές ώρες είναι περισσότερο χρόνο ξεκούρασης πάρα διδασκαλίας, Και φυσικά αυτό διευκολύνει τον ρόλο των σχολικών καθηγητών. Στην γενική παιδεία, παραδίδουν μάθημα μονάχα στους μαθητές που θα το "δώσουν" στις πανελλήνιες , ενώ στηις ώρες προσανατολισμού "ξεπετάνε" την ύλη, δεδομένου πως όλοι την ξέρουν ήδη. Βέβαια, η αδυναμία του συστήματος να διδάξει επαρκώς τους μέλλοντες φοιτητές δεν σημαίνει πως όλοι οι καθηγητές στο σχολείο είναι ανίκανοι ή δεν ενδιαφέρονται. Δεν γενικεύω την κατάσταση, απλώς αναφέρω τις παρατηρήσεις μου.
Για τα περισσότερα παιδιά της τρίτης λυκείου οι σχολικές ώρες είναι περιττές, εφόσον περιμένουν να διδαχτούν και να βοηθηθούν από το φροντιστήριο ή το ιδιαίτερο μάθημά τους. Αν ο νέος επιθυμεί να περάσει στην σχολή της επιλογής του, δεν γίνεται παρά να βασίζεται στο εξωσχολικό μάθημα. Και αυτό σημαίνει βέβαια πως η επιτυχία ενός μαθητή δεν δίνει αξία στο σχολείο του αλλά στο φροντιστήριό του, και φυσικά εξαρτάται και από το διάβασμα του ίδιου. Οι γονείς συνεπώς, για να εξασφαλίσουν το πανεπιστημιακό μέλλον του παιδιού τους, αναγκάζονται να δώσουν υπερβολικά ποσά στους εξωσχολικούς φορείς, την ίδια στιγμή που θεωρητικά η Ελλάδα προσφέρει δωρεάν εκπαίδευση.
Ένα κράτος πρόνοιας δεν κρίνεται στην θεωρία αλλά στην πράξη. Δεν αρκεί να είναι η δημόσια παιδεία δωρεάν, απαιτείται να είναι και ποιοτική και υπεύθυνη. Χρειάζεται να αναλαμβάνει το καθήκον των πανελλαδικών εξετάσεων και να προσφέρει - κάτι δεδομένο σε οποιαδήποτε άλλη ευρωπαϊκή χώρα- την απαραίτητη προετοιμασία σε όλους του μαθητές. Η απόδοση του εξεταζομένου μαθητή δεν πρέπει να βασίζεται στο πόσο καλό είναι το φροντιστήριό του αλλά στο πόσο ο ίδιος αφοσιώθηκε και διάβασε μια ύλη που διδάχτηκε με τον ίδιο τρόπο σε όλους. Η δωρεάν παιδεία στην χώρα μας δεν είναι πάρα μια ψευδαίσθηση που αναβαθμίζει μεν το κύρος της, στην πράξη όμως υποβαθμίζει και υποτιμά στην αξία της παιδείας σε απογοητευτικό επίπεδο. Ο μόνος που μπορεί να την ισχύ των φροντιστηρίων, είναι το ίδιο το σχολείο με μια ποιοτική εκπαίδευση.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου